Układanie betonowego odcinka na A2

Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej oraz możliwość uzyskania znaczących środków inwestycyjnych spowodowały pojawienie się realnej szansy na inwestycje drogowe na dużą skalę. Pierwsze poważne plany rozwoju sieci drogowej zostały przedstawione w 2006 roku. W październiku 2007 roku wprowadzono korektę związaną z organizacją w Polsce i na Ukrainie piłkarskich Mistrzostw Europy w 2012 roku. Przed ich rozpoczęciem powstać miało ponad 1600 km autostrad i prawie 1400 km dróg ekspresowych oraz co najmniej 54 obwodnice miast o łącznej długości około 428 km. Ten bardzo ambitny plan od początku budził duże obawy o możliwość jego zrealizowania. Chociaż okazały się one uzasadnione, to i tak skala rozpoczętych, realizowanych i zakończonych inwestycji drogowych była największa w historii naszego kraju.

Budowa mostu gen. Zawadzkiej przez Wisłę w Toruniu.

Główne założenia zawarto w dwóch opracowaniach – „Polityka Transportowa Państwa na lata 2006-2025” oraz powstała w 2013 roku „Strategia Rozwoju Transportu do 2020 roku z perspektywą rozwoju do 2030 roku”. Zakładają one stworzenie spójnego systemu autostrad i dróg ekspresowych, który odpowiadałby zarówno potrzebom komunikacji wewnętrznej, jak i wymogom kraju tranzytowego. Bardziej szczegółowe analizy rozwoju infrastruktury zawierały „Narodowe Programy Budowy Dróg”. Przedstawiały one konkretne inwestycje, które miały być realizowane na szczeblu „centralnym”, głównie dotyczące budowy autostrad i tras ekspresowych. Drogom gminnym i powiatowym poświęcono natomiast „Narodowe Programy Przebudowy Dróg Lokalnych”. Oba rodzaje dokumentów tworzono głównie w kontekście tzw. unijnych perspektyw finansowych na poszczególne lata.

Głównym kryterium, mającym fundamentalne znaczenie dla rozpoczęcia inwestycji, było znajdowanie się drogi w tworzonej sieci komunikacyjnej pomiędzy dużymi miastami i umożliwiającej swobodny ruch tranzytowy. Za kluczowe trasy uznano:

  • autostradę A4 – rozpoczynającą się w Jędrzychowicach koło Zgorzelca, gdzie łączy się z niemiecką autostradą z kierunku Drezna. Przebiega przez południową Polskę (Legnicę, Wrocław, Opole, Gliwice, Katowice, Kraków, Tarnów, Dębicę, Rzeszów) do przejścia granicznego na Ukrainę Korczowa-Krakowiec. A4 ma długość ponad 670 km, a włączając Autostradową Obwodnicą Wrocławia liczy ponad 780 km;
  • autostradę A2 – przebiegającą od Świecka (gdzie łączy się z niemiecką autostradą A12 w kierunku Berlina) przez Poznań, Konin i Warszawę. W okolicy Strykowa krzyżuje się z autostradą A1. Do tego ciągu komunikacyjnego można zaliczyć również S2, znaną także jako Południową Obwodnicę Warszawy;
  • autostradę A1 – historycznie nazywaną również Autostradą Bursztynową, łączącą północne i południowe krańce Polski. Docelowo ma przebiegać z Trójmiasta przez Toruń, Łódź, Częstochowę, Pyrzowice, Gliwice do granicy polsko-czeskiej w Gorzyczkach;
  • drogę ekspresową S3 – podobnie jak A1 łączącą północne i południowe krańce Polski, jednak usytuowaną zdecydowanie bardziej na zachodzie kraju. Budowana trasa ma przebiegać ze Świnoujścia do Lubawki;
  • drogę ekspresową S7 – tzw. krajową „siódemkę”, łączącą Trójmiasto z Warszawą oraz Krakowem i będącą alternatywą dla autostrady A1 w ciągu komunikacyjnym północ-południe;
  • drogę ekspresową S8 – przebiegającą z Wrocławia do Białegostoku, jeden z najważniejszych szlaków transportowych łączących Wrocław, Łódź, Warszawę i Białystok. Odcinek pomiędzy aglomeracją stołeczną a Ostrowią Mazowiecką stanowi fragment międzynarodowej arterii komunikacyjnej – Via Baltica.
Północny odcinek autostrady A1 Rusocin-Czerniewice, Gdańsk Transport Company, fot. Kacper Kowalski/aeromedia.pl
Odcinek A4 Katowice-Kraków, StalexportAutostrada Małopolska

Obok budowy dróg jedną z podstawowych inwestycji było wprowadzenie elektronicznego systemu poboru opłat, tzw. e-myta. Miał on objąć swoim zasięgiem nie tylko nowo oddane do użytku trasy, ale również całą sieć dróg krajowych i międzynarodowych, będących w gestii GDDKiA. Przyjęta technologia komunikacji krótkiego zasięgu (RFID) wymagała wybudowania całego systemu punktów kontrolnych, tzw. bramownic.

W przypadku dróg gminnych i powiatowych nie wprowadzono centralnego planu modernizacji czy budowy, pozostawiając te kwestie w rękach samorządów. Skoncentrowano się natomiast na stworzeniu systemu dotacji celowych, udzielanych najczęściej na zasadach konkursu. „Narodowe Programy Przebudowy Dróg Lokalnych”, uchwalane co 4 lata, określają zasady, na jakich będzie udzielane dofinansowanie, oraz kwotę, jaka będzie przeznaczona na ten cel.

Ul. Armii Krajowej w Gdańsku, fot. Biuro Projektów Gdańsk.
Węzeł w ciągu trasy Armii Krajowej w Warszawie.